Jouw fitheid is geen driehoek maar een rondje

Onlangs had ik een gesprek met twee fitte klanten. Ze vertelden me dat het steeds lastiger wordt om vooruitgang te boeken op het gebied van gezondheid en fitheid. Ik wilde hun positie inzichtelijk maken en om het uit te leggen tekende ik voor hen een piramide in het zand.

“Hier staan jullie,” zei ik, terwijl ik een cirkel om de top tekende.

De wet van de verminderde meeropbrengst

Wanneer je begint met trainen of gezonder leven, merk je sneller vooruitgang. Je lichaam is nog niet gewend en reageert direct op de prikkels die je geeft.

Maar hoe fitter je wordt, hoe meer je moet doen om die fitheid te behouden. In de trainingsleer heet dat de wet van de verminderde meeropbrengst. Hoe dichter je bij de top van de piramide komt, hoe moeilijker het is om nog stappen vooruit te zetten.

Waarom de piramide tekortschiet

Toch vind ik dat de piramide geen passende metafoor is. De top suggereert namelijk een eindpunt, een plek waar je kunt aankomen en blijven. Maar fitheid werkt niet zo. Het is geen lineair pad met een vaste bestemming.

Fitheid is geen ding dat je kunt vasthouden, maar een verschijnsel dat ontstaat in relatie tot allerlei factoren: voeding, slaap, beweging, stress, leeftijd en zelfs sociale omgeving. Het is dus niet alleen de optelsom van training en herstel.

Van driehoek naar cirkel

Daarom denk ik dat ik beter een cirkel dan een piramide had kunnen tekenen. Een cirkel symboliseert dat fitheid geen eindpunt kent, maar een voortdurend proces is. Het is iets dat je steeds opnieuw moet voeden, onderhouden en onderzoeken.

Wanneer je besluit bovenaan de piramide stil te blijven staan en te teren op je opgebouwde fitheid, verlies je die vanzelf weer.

De cirkel daarentegen symboliseert beweging en continuïteit. Het gaat niet om een lineaire reis met een eindpunt, maar om een ritme waarin fitheid telkens opnieuw kan ontstaan.

Fitheid als relatie met de omgeving

Het rondje symboliseert niet alleen beweging, maar ook feedback. Je zou kunnen zeggen dat fitheid ontstaat in interactie. Je leert van de feedback. Stel jouw fitheid is een driehoek, maar jouw omgeving een rondje, dan is er dus geen ‘fit’. Je bent dan niet fit voor de omstandigheden. Dit laat zien dat fitheid altijd een relatie met de omgeving impliceert. Onze tijdsgeest bepaald bijvoorbeeld de manier waarop we naar fitheid kijken. Maar fit zijn voor een 10 km loop is iets anders dan fit zijn voor een gewichthef wedstrijd.

Als de omstandigheden veranderen, denk aan leeftijd, gezondheid, werkdruk of zelfs seizoenen, kun je beter zelf adaptief zijn. Fitheid betekent dan niet dat je een vaste vorm hebt, maar dat je in staat bent ‘van vorm te veranderen‘ om mee te bewegen met de omgeving of de taak.

Fit genoeg?

Wanneer ben je nou fit genoeg? Je kunt fitheid vanuit verschillende invalshoeken benaderen. Mijn benadering is wellicht wat filosofisch. Ik zou zeggen dat je fit bent wanneer je voldoende ‘oplossingsruimte’ hebt om kansen uit de omgeving aan te grijpen en daardoor mee te kunnen bewegen. Je kunt ook zeggen dat je fit bent wanneer je een grote diversiteit hebt aan mogelijkheden om je aan te passen aan verandering. Wanneer je naar de natuur kijkt zie je bijvoorbeeld dat de diversiteit aan flora en fauna ervoor zorgt dat er altijd mogelijkheden zijn om in te spelen op veranderingen in bijvoorbeeld het klimaat.

Conclusie

Jouw fitheid is geen driehoek maar een rondje. Het vraagt geen focus op een eindpunt, maar op het proces zelf. Zie het als een circulaire beweging waarin training, herstel en leven met elkaar in verbinding staan. Zo blijft fitheid iets levends en dynamisch, een verschijnsel dat telkens opnieuw ontstaat.